॥ शिव ताण्डव स्तोत्रम् ॥
जटाटवीगलज्जल प्रवाहपावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥1॥
जटा टवी गलज् जल प्रवाह पावितस्थले (पावितः थले)
गले अवलंब्य लम्बितां भुजङ्ग तुङ्ग मालिकाम्।
डमड् डमड् डमड् डमन्नि नाद वड्ड मर्वयं
चकार चण्ड ताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥1॥
त्यांच्या केसांमधून वाहणाऱ्या पाण्याने त्यांचा कंठ पवित्र झाला आहे,
आणि त्यांच्या गळ्यात साप आहे जो हारासारखा लटकलेला आहे,
आणि डमरूवरून डमट् डमट् डमट् आवाज येत आहे,
भगवान शिव शुभ तांडव नृत्य करत आहेत, ते आपल्याला संपन्नता देवो.॥1॥
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी-
विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥2॥
जटा कटाह सम्भ्रम भ्रमन्नि लिम्प निर्झरी
विलोल वीचि वल्लरी विराज मान मूर्धनि।
धगधग धगज् ज्वल ललाट पट्ट पावके
किशोर चंद्र शेखरावर माझा प्रेम प्रत्येक क्षण आहे॥2॥
माझी शिवमध्ये खोल रुची आहे,
ज्यांचे डोके अलौकिक गंगा नदीच्या वाहत्या लाटांच्या प्रवाहांनी सजलेले आहे,
जी त्यांच्या केसांच्या गुंफलेल्या जटांच्या खोलवर उमटत आहे?
ज्यांच्या डोक्याच्या पृष्ठभागावर तेजस्वी अग्नी प्रज्वलित आहे,
आणि ज्यांनी आपल्या डोक्यावर अर्धचंद्राचा आभूषण घातलेला आहे.॥2॥
धराधरेन्द्र नंदिनीचा विलास, बंधु आणि मित्र-
स्फुरत दिगंत साखळी आनंदाने मनाला भारावून टाकते.
कृपाकटाक्षाने भूमीवर कठीण आपत्ती थांबवितो,
क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि॥3॥
धराधरेन्द्र नंदिनीचा विलास, बंधु आणि मित्र,
स्फुरत दिगंत साखळी आनंदाने मनाला भारावून टाकते.
कृपा कटाक्षाने भूमीवर कठीण आपत्ती थांबवितो,
क्वचिद् दिगम्बरे मनो विनोद मेतु वस्तुनि॥3॥
माझे मन भगवान शिवमध्ये आपली आनंद शोधते,
अद्भुत ब्रह्मांडातील सर्व प्राणी ज्यांच्या मनात आहेत,
ज्यांची अर्धांगिनी पर्वतराजाची कन्या पार्वती आहे,
जो त्यांच्या करुणा दृष्टीने असाधारण आपत्तीवर नियंत्रण ठेवतात, जी सर्वत्र पसरलेली आहे,
आणि जो दिव्य लोकांना त्यांच्या वस्त्रांसारखे धारण करतात.॥3॥
जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा-
कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे मनो
विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥4॥
जटा भुजंग पिंगल स्फुरत् फ़णा मणि प्रभा
कदम्ब कुङ्कुम द्रव प्रलिप्त दिग् वधू मुखे।
मदान्ध सिन्धुर स्फुरत्त् त्व गुत्तरीय मेदुरे (त्वग उत्तरीय मेदुरे)
मनो विनोद मद्भूतं बिभर्तु भूत भर्तरि॥4॥
मला भगवान शिवमध्ये अनोखा आनंद मिळो, जो संपूर्ण जीवनाचा रक्षक आहे,
त्याच्या सरपटणाऱ्या सापाचा फण लाल-तपकिरी असून मणि चमकत आहे,
जो दिशांच्या देवतांच्या सुंदर चेहऱ्यावर विविध रंग पसरवत आहे,
जो विशाल मदमस्त हत्तीच्या त्वचेमुळे बनलेल्या चमकदार दुशाळ्याने झाकलेला आहे.॥4॥
सहस्रलोचन प्रभुत्व असलेला शेष लेख शेखर-
फुलांच्या धूळेने भरलेली भूमी, सरांगाच्या पायाखाली,
सर्पराजमाळेसारखा जटांनी बांधलेला,
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥5॥
सहस्रलोचन प्रभुत्व असलेला शेष लेख शेखर-
फुलांच्या धूळेने भरलेली भूमी, सरांगाच्या पायाखाली,
सर्पराजाच्या माळेसारखा जटांनी बांधलेला,
श्रियै चिराय जायतां चकोर बन्धु शेखरः॥5॥
भगवान शिव आम्हाला संपन्नता देवो,
ज्यांचा मुकुट चंद्र आहे,
ज्यांच्या केसांवर लाल नागाच्या माळेसारखा हार आहे,
ज्यांचे पाय फुलांच्या धूळेने रंगले आहेत,
जी इंद्र, विष्णु आणि इतर देवतांच्या डोक्यांवरून पडते।॥5॥
ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा-
निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम्।
सुधामयूखलेखया विराजमान शेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरो जटालमस्तु नः॥6॥
ललाट चत्वर ज्वलद् धनञ्जय स्फु लिङ्गभा-
निपीत पञ्च सायकं नमन्नि लिम्प नायकम्।
सुधा मयूख लेखया विराज मान शेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरो जटाल मस्तु नः॥6॥
शिवाच्या केसांच्या गुंफलेल्या जटांमधून आम्हाला सिद्धीची संपत्ती मिळो,
ज्यांनी कामदेवाला त्यांच्या डोक्यावर जळणाऱ्या अग्नीच्या चिंगारीने नष्ट केले होते,
जे सर्व देवलोकांच्या स्वाम्यांद्वारे आदरणीय आहेत,
जे अर्धचंद्राने सुशोभित आहेत।॥6॥
करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वलद्-
धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके।
धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम॥7॥
कराल भाल पट्टिका धगद् धगद् धगज् ज्वल्ल् (ज्वल्ल्द)
धनंजय आहुतिकृत प्रचण्ड पञ्च सायके।
धराधरेन्द्र नन्दिनी कुचाग्र चित्र पत्रक
प्रकल्प नैक शिल्पिनि त्रिलोचने रति र्मम॥7॥
माझी रुची भगवान शिवात आहे, ज्यांचे तीन नेत्र आहेत,
ज्यांनी शक्तिशाली कामदेवाला अग्नीला अर्पण केले,
त्यांच्या भयंकर डोक्याच्या पृष्ठभागावर डगद् डगद्... या आवाजाने जळते,
तेच एकमेव कलाकार आहेत जे पर्वतराजाच्या कन्या पार्वतीच्या स्तनाच्या नोकावर,
सजावटी रेखा काढण्यात निपुण आहेत।॥7॥
नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्-
कुहूनिशीथिनीतमःप्रबन्धबद्धकन्धरः।
निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः॥8॥
नवीन मेघ मण्डली निरुद्ध दुर्धर स्फुरत्-
कुहू निशी थिनी तमः प्रबन्धबद्ध कन्धरः।
निलिम्प निर्झरी धरस्तनोतु कृत्ति सिन्धुरः
कलानिधान बन्धुरः श्रियं जगद धुरंधरः॥8॥
भगवान शिव आम्हाला संपन्नता देवो,
तेच संपूर्ण जगाचा भार उचलतात,
ज्यांची शोभा चंद्रासारखी आहे,
ज्यांच्याकडे अलौकिक गंगा नदी आहे,
ज्यांची मानेवर ढगांच्या थरांनी झाकलेली अमावस्याच्या अर्धरात्रीसारखी काळी आहे।॥8॥
प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा-
वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम्।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे॥9॥
प्रफुल्ल नील पङ्कज प्रपञ्च कालिम प्रभा-
वलम्बि कण्ठ कन्दली रुचि प्रबद्ध कन्धरम्।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिद आन्धकच्छिदं तमन्त कच्छिदं भजे॥9॥
मी भगवान शिवाची प्रार्थना करतो, ज्यांचा कंठ मंदिरांच्या तेजाने बांधलेला आहे,
पूर्णपणे फुललेल्या निळ्या कमळाच्या फुलांच्या गरिमेने लटकलेला,
जो ब्रह्मांडाच्या काळोखासारखा दिसतो.
जे कामदेवाला मारणार आहेत, ज्यांनी त्रिपुराचा अंत केला,
ज्यांनी सांसारिक जीवनाच्या बंधनांना नष्ट केले, ज्यांनी बलिदानाचा अंत केला,
ज्यांनी अंधक दैत्याचा नाश केला, जो हत्ती मारणारा आहे,
आणि ज्यांनी मृत्यूचे देवता यमाला पराभूत केले।॥9॥
अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञ्जरी-
रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम्।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे॥10॥
अखर्व सर्व मङ्गला कला कदम्ब मञ्जरी-
रसप्रवाह माधुरी विजृम्भणा मधु व्रतम्।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्त कान्ध कान्तकं तमन्त कान्तकं भजे॥10॥
मी भगवान शिवाची प्रार्थना करतो, ज्यांच्या भोवती मधमाश्या उडत असतात
शुभ कदंबाच्या फुलांच्या सुंदर गुच्छातून येणाऱ्या मधाच्या गोड सुगंधामुळे,
जे कामदेवाला मारणार आहेत, ज्यांनी त्रिपुराचा अंत केला,
ज्यांनी सांसारिक जीवनाच्या बंधनांना नष्ट केले, ज्यांनी बलिदानाचा अंत केला,
ज्यांनी अंधक दैत्याचा नाश केला, जो हत्ती मारणारा आहे,
आणि ज्यांनी मृत्यूचे देवता यमाला पराभूत केले।॥10॥
जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस-
द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट्
धिमिद्धिमिद्धिमिद्ध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल-
ध्वनी क्रमाने प्रचंड तांडव करतो शिवः॥11॥
जय तुझ्या ढगांमध्ये भ्रमण करणाऱ्या भुजंगास (अश्वसद्-)
विनिर्गम क्रम स्फुरत कराल भाल हव्य वाट।
धिमिद धिमिद धिमिद् ध्वनी मृदंग तुंग मंगल-
ध्वनी क्रमाने प्रचंड तांडव करतो शिवः॥11॥
शिव, ज्यांचा तांडव नृत्य नागाड्याच्या ढिमिड ढिमिड
तेजस्वी आवाज श्रंखलेत लयबद्ध आहे,
ज्यांच्या महान डोक्यावर अग्नि आहे, ती अग्नि नागाच्या श्वासामुळे पसरते,
गरिमामय आकाशात गोल-गोल फिरणारी।॥11॥
दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजो-
वरिष्ठरत्नलोष्टयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कधी सदाशिवाला भजतो मी॥12॥
दृषद् विचित्र तल्पयोः भुजङ्ग मौक्ति कस्रजोर्-
गरिष्ठ रत्न लोष्टयोः सुहृद् विपक्ष पक्षयोः।
तृणार विंद चक्षूषः प्रजा मही महेन्द्रयोः
सम प्रवृत्तिकः कधी सदाशिवाला भजतो मी॥12॥
मी भगवान सदाशिवाची पूजा कधी करू शकतो, शाश्वत शुभ देवता,
जे सम्राट आणि लोक यांच्याप्रती समभाव ठेवतात,
गवताच्या तुकड्यांबद्दल आणि कमळाबद्दल, मित्र आणि शत्रूंबद्दल,
सर्वात मौल्यवान रत्न आणि धूळच्या ढिगाऱ्याबद्दल,
सांप आणि हार यांच्याबद्दल आणि जगात विविध रूपांबद्दल?॥12॥
कधी निलिंप निर्झरी निकुञ्ज कोटरेत राहून
मुक्त दुर्मती, नेहमी डोक्यावर हात जोडलेला।
विलोल लोल लोचन, लाल भालावर लग्न केलेला
शिवेति मंत्र उच्चारत कधी सुखी होईन मी॥13॥
कधी निलिंप निर्झरी निकुञ्ज कोटरेत राहून
मुक्त दुर्मती, नेहमी डोक्यावर हात जोडलेला।
विलोल लोल लोचन, लाल भालावर लग्न केलेला
शिवेति मंत्र उच्चारत कधी सुखी होईन मी॥13॥
मी कधी आनंदी होऊ शकतो, अलौकिक गंगा नदीजवळ गुहेत राहून,
आपले हात नेहमी बांधून डोक्यावर ठेवून,
आपले दूषित विचार धुऊन दूर करत, शिव मंत्र उच्चारत,
महान डोक्याचा आणि जिवंत डोळ्यांचा देवाला समर्पित?॥13॥
हा नित्यच उत्तम आणि सर्वोत्तम स्तोत्र आहे
वाचत, आठवत, बोलत माणूस शुद्धीला नेतो सतत।
हरे गुरूंच्या भक्तीने लवकरच इतर मार्ग नाही जातो
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥14॥
हा नित्यच मुक्तिदायक सर्वोत्तम स्तोत्र आहे
(हा नित्यच उत्तम आणि सर्वोत्तम स्तोत्र आहे)
वाचत, आठवत, बोलत माणूस शुद्धीला नेतो सतत।
हरे गुरूंच्या भक्तीने लवकरच इतर मार्ग नाही जातो
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥14॥
हा स्तोत्र जो कोणी वाचतो, आठवतो आणि सांगतो,
तो सदैव पवित्र होतो आणि महान गुरु शिवाची भक्ति प्राप्त करतो।
या भक्तीसाठी दुसरा कोणताही मार्ग किंवा उपाय नाही।
बस शिवचा विचारच भ्रम दूर करतो।॥14॥
पूजावसानाच्या वेळी दशमुख गीत
जो शंभूची पूजा प्रदोष काळात करतो।
त्याच्या स्थिर रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी युक्त लक्ष्मी
सदैव सुमुखी प्रदान करतो शंभूः॥15॥
पूजावसानाच्या वेळी दशमुख गीत
जो शंभूची पूजा प्रदोष काळात करतो।
त्याच्या स्थिर रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी युक्त
लक्ष्मी सदैव सुमुखी प्रदान करते शंभूः॥15॥
✨ रुद्राग्रामच्या दिव्य संग्रहाचा अन्वेषण करा
आमच्या पवित्र आध्यात्मिक संग्रहांचा शोध घ्या
सर्व पहा- एखादी निवड केल्याने पूर्ण पृष्ठ रीफ्रेश होते.
- नवीन विंडोमध्ये उघडते.