थोडक्यात उत्तर: दर काही आठवड्यांनी आपला रुद्राक्ष मऊ ब्रश आणि साध्या किंवा कोमट पाण्याने स्वच्छ करा, साबण कधीही वापरू नका. तो सावलीत वाळवा आणि मणी किती कोरडा दिसतो त्यानुसार दर एक ते तीन महिन्यांनी शुद्ध चंदनाचे तेल किंवा तिळाचे तेल हलकेसे लावा. तो स्वच्छ, कोरड्या कापडी पिशवीत किंवा डबीत, थेट उन्हापासून दूर ठेवा. अस्सल मणी दशकानुदशके टिकण्यासाठी एवढीच काळजी पुरेशी आहे.
रुद्राक्ष हे एक नैसर्गिक बी आहे. लाकडाप्रमाणेच त्यावर घाम, धूळ, ऊन आणि कोरड्या हवेचा परिणाम होतो. कोणतीही काळजी न घेता रोज धारण केलेले मणी हळूहळू आपली चमक गमावतात, खोबण्यांमध्ये मळ साचतो आणि कोरड्या हवामानात पृष्ठभागाला तडे जाऊ लागतात. चांगली गोष्ट अशी की योग्य देखभालीसाठी महिन्याला साधारण दहा मिनिटेच लागतात.
आपल्या रुद्राक्षाला देखभालीची गरज असल्याची लक्षणे
- मुखींमधील खोबणी काळपट दिसतात किंवा धुळीने भरलेल्या असतात.
- पृष्ठभाग गडद तपकिरी दिसण्याऐवजी फिकट, निस्तेज किंवा खडूसारखा दिसतो.
- घाम साचल्यामुळे हलका वास येतो, विशेषतः ब्रेसलेटला.
- केसाएवढे बारीक तडे दिसू लागतात, हे मणी कोरडा पडत असल्याचे लक्षण आहे.
आपल्याला काय लागेल
- मऊ टूथब्रश (नवीन, फक्त याच कामासाठी वापरलेला)
- स्वच्छ, कोमट पाण्याची एक लहान वाटी
- मऊ सुती कापड
- शुद्ध चंदनाचे तेल किंवा कोल्ड-प्रेस्ड तिळाचे तेल. काही कुटुंबे शुद्ध मोहरीचे तेल किंवा साजूक तूप वापरतात.
- ऐच्छिक: शेवटी धुण्यासाठी गंगाजल
रुद्राक्ष कसा स्वच्छ करावा: टप्प्याटप्प्याने
- शक्य असल्यास धाग्यातून काढा. मणी चांदी किंवा सोन्यात मढवलेला असल्यास तो पूर्णपणे तसाच स्वच्छ करा.
- थोडा वेळ भिजवा. घाण सैल होण्यासाठी मणी 5–10 मिनिटे कोमट पाण्यात बुडवून ठेवा. तासन्तास भिजत ठेवू नका.
- रेषांच्या दिशेने ब्रश करा. मऊ टूथब्रशने प्रत्येक मुखीच्या खोबणीतून हळुवारपणे ब्रश फिरवा. रेषांच्या आडवे नव्हे, तर रेषांच्या दिशेने ब्रश करा.
- धुवा. स्वच्छ पाण्याने, किंवा इच्छा असल्यास गंगाजलाने धुवा.
- सावलीत वाळवा. सुती कापडाने हलकेच टिपून कोरडा करा आणि काही तास सावलीच्या, हवेशीर जागी ठेवा. तो कधीही कडक उन्हात, हीटरवर किंवा हेअर ड्रायरने वाळवू नका. झटपट वाळवणे हे तडे जाण्याचे सर्वात सामान्य कारण आहे.
रुद्राक्षाला तेल कसे लावावे
तेल लावल्याने मणी कोरडा पडत नाही आणि त्याचा नैसर्गिक रंग परत येतो.
- स्वच्छ केल्यानंतर मणी पूर्णपणे कोरडा झाला आहे याची खात्री करा.
- बोटांच्या टोकांवर किंवा मऊ ब्रशवर तेलाचे काही थेंब घेऊन ते पृष्ठभागावर आणि खोबण्यांमध्ये हळुवारपणे जिरवा.
- मणी खूपच कोरडा असल्यास तो 12–24 तास तेलात बुडवून ठेवू शकता.
- मणी चिकट वाटू नये किंवा त्यावर धूळ बसू नये म्हणून जास्तीचे तेल स्वच्छ कापडाने पुसून टाका.
- धारण करण्यापूर्वी तो काही तास तसाच राहू द्या.
किती वेळा? रोज धारण केल्या जाणाऱ्या मण्यांना दर एक ते तीन महिन्यांनी एकदा. खूप कोरड्या किंवा उष्ण हवामानात महिन्यातून एकदा लावणे चांगले. देवघरात ठेवलेल्या मण्यांना त्याहून कमी वेळा तेल लावले तरी चालते.
कोणते तेल सर्वोत्तम?
| तेल | लोक ते का वापरतात |
|---|---|
| चंदनाचे तेल | सर्वात पारंपरिक पर्याय, सुगंध मनोहर असून ते सात्त्विक मानले जाते. परफ्यूम नव्हे, शुद्ध तेल वापरा. |
| तिळाचे तेल | सहज उपलब्ध, पोषक आणि दक्षिण भारतीय घरांमध्ये सर्रास वापरले जाणारे. |
| मोहरीचे तेल | अनेक उत्तर भारतीय घरांमध्ये वापरले जाते. परिणामकारक, पण त्याचा वास तीव्र असतो. |
| साजूक तूप | काही कुटुंबे विधींच्या वेळी वापरतात. ते नीट पुसून टाका, अन्यथा ते खवट होऊ शकते. |
सुगंधी बॉडी ऑइल, मिश्रणे असलेली केसांची तेले आणि अल्कोहोल किंवा कृत्रिम सुगंध असलेली कोणतीही गोष्ट टाळा.
रुद्राक्षाचे नुकसान करणाऱ्या सामान्य चुका
- साबण, शॅम्पू किंवा सॅनिटायझर वापरणे. यांमुळे मण्यातील नैसर्गिक तेल निघून जाते.
- अल्ट्रासोनिक ज्वेलरी क्लीनर. त्यातील कंपनांमुळे बीला तडे जाऊ शकतात.
- कडक उन्हात किंवा उष्णतेजवळ वाळवणे. तडे जाण्याचे हे प्रमुख कारण आहे.
- जास्त तेल लावून न पुसणे. मणी चिकट होतो आणि खोबण्यांमध्ये धूळ साचते.
- पोहताना धारण करणे. क्लोरिन आणि खारे पाणी त्याला लवकर कोरडे करतात.
- धातूच्या पिनने जोरात घासणे. खोबणीत काही अडकले असल्यास त्याऐवजी भिजवून मऊ ब्रश वापरा.
रुद्राक्ष माळा आणि ब्रेसलेटची काळजी
माळा आणि ब्रेसलेट घामाच्या जास्त संपर्कात येतात, त्यामुळे त्यांना थोडे अधिक वेळा स्वच्छ करावे लागते. संपूर्ण माळ कोमट पाण्यात हळुवारपणे धुवा, एकेक मणी ब्रशने स्वच्छ करा आणि ती सावलीत सपाट पसरून वाळू द्या. माळेत किंवा ब्रेसलेटमध्ये मिश्र साहित्य असल्यास, उदाहरणार्थ रुद्राक्षासोबत करुंगळी किंवा क्रिस्टलचे मणी, तर जास्त वेळ भिजवणे टाळा आणि फक्त पटकन धुऊन पुसून घ्या. धागा कमकुवत दिसताच माळ पुन्हा ओवून घ्या. धागा तुटणे हेच मणी हरवण्याचे सर्वात सामान्य कारण आहे.
रुद्राक्ष कसा ठेवावा
- तो स्वच्छ सुती किंवा रेशमी पिशवीत, किंवा लाकडाच्या अथवा चांदीच्या लहान डबीत ठेवा.
- धारण केलेला नसताना तो ठेवण्यासाठी आपले देवघर ही आदर्श जागा आहे.
- तो परफ्यूमच्या बाटल्या, औषधे आणि बाथरूममधील ओलसर कप्प्यांपासून दूर ठेवा.
रंग बदलला तर माझा रुद्राक्ष "बनावट" आहे का?
असे नाही. अस्सल मणी वर्षानुवर्षे धारण केल्याने आणि तेल लावल्याने नैसर्गिकरीत्या गडद होतात आणि त्यांना चकाकी येते. हे चांगले लक्षण आहे. मात्र ओल्या पांढऱ्या कापडावर रंग उतरत असेल, तर तो मणी रंगवलेला असू शकतो. संपूर्ण तपासणी यादीसाठी अस्सल रुद्राक्ष कसा ओळखावा हा लेख वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
रुद्राक्ष दुधाने स्वच्छ करता येतो का?
हो. कच्च्या दुधाने थोडा वेळ स्नान घालणे हा अनेक सिद्धी विधींचा भाग आहे. खोबण्यांमध्ये दूध आंबू नये म्हणून नंतर तो स्वच्छ पाण्याने धुवा.
स्वच्छ केल्यानंतर पुन्हा सिद्ध करावा का?
तसे आवश्यक नाही. अनेक लोक मणी पुन्हा धारण करण्यापूर्वी फक्त Om Namah Shivaya चा 11 किंवा 108 वेळा जप करतात. आमचा रुद्राक्ष धारण करण्याचा आणि सिद्ध करण्याचा मार्गदर्शक पाहा.
माझ्या मण्याला लहानसा तडा गेला आहे. तरीही तो धारण करू शकतो का?
कोरडेपणामुळे पृष्ठभागावर आलेल्या बारीक रेषांवर नियमित तेल लावल्याने बऱ्याचदा फायदा होतो. आरपार तुटलेला किंवा ज्याचा तुकडा निघाला आहे असा मणी परंपरेनुसार आदराने निवृत्त करून त्याऐवजी नवीन मणी धारण केला जातो.
येथे वर्णन केलेल्या देखभाल पद्धतींमध्ये पारंपरिक पद्धती आणि नैसर्गिक वस्तूंसाठीचा सर्वसाधारण सल्ला यांचा मेळ आहे. रुद्राक्षाशी जोडलेले संबंध पारंपरिक श्रद्धा दर्शवतात.
नवीन मणी शोधत आहात? RudraGram वरील प्रमाणित रुद्राक्ष पाहा.