श्री रघुवर आरती

परिचय

श्री रघुवर आरती ही भगवान श्रीरामांना समर्पित एक पवित्र भक्तीपर प्रार्थना आहे, ज्यांना प्रेमाने रघुवर, रघुनाथ, राघव आणि रामचंद्र म्हणून ओळखले जाते. 'रघुवर' हे नाव रघुकुळाशी संबंधित असून ते धर्म, सत्य, करुणा, धैर्य आणि सदाचरणाचे आदर्श प्रतीक असलेल्या भगवान रामांबद्दलचा गाढ आदर व्यक्त करते.

भक्त भगवान रामांप्रती आपले प्रेम, कृतज्ञता आणि भक्ती व्यक्त करण्यासाठी श्री रघुवर आरती करतात. देवांसमोर आरतीच्या दिव्याचे सौम्य आंदोलन हे दैवी प्रकाशाचे अर्पण आणि परमात्म्यासमोर भक्ताचे समर्पण दर्शवते.

अनेक भक्त आपल्या दैनंदिन उपासनेत या प्रार्थनेचा समावेश करण्यासाठी श्री रघुवर आरतीच्या ओळी (Lyrics) शोधत असतात. ही आरती सकाळी किंवा संध्याकाळी करता येते आणि रामनवमी, विजयादशमी, दिवाळी आणि इतर पवित्र प्रसंगी विशेष प्रार्थनेचा भागही बनू शकते.

श्री रघुवर आरतीचा अर्थ भगवान श्रीरामांच्या गुणांचे स्मरण करण्याशी खोलवर जोडलेला आहे. प्रार्थनेद्वारे, भक्त सत्याचे पालन करण्याची, आपली जबाबदारी पार पाडण्याची, नम्र राहण्याची आणि धर्माच्या मार्गावर चालण्याची शक्ती मिळवू इच्छितात.

भगवान रामांचे आयुष्य करोडो भक्तांना प्रेरणा देत राहते कारण ते दाखवून देते की धैर्य, संयम, करुणा आणि सदाचरण एखाद्या व्यक्तीला अत्यंत कठीण प्रसंगांतूनही कसे मार्गदर्शन करू शकतात.

आध्यात्मिक महत्त्व

हिंदू भक्ती परंपरेत भगवान श्रीरामांना अत्यंत मानाचे स्थान आहे. त्यांना भगवान विष्णूचा सातवा अवतार मानले जाते आणि ते मर्यादा पुरुषोत्तम म्हणून ओळखले जातात, जे सदाचार आणि नैतिक मूल्यांचे आदर्श प्रतीक आहेत.

'रघुवर' हे नाव श्रीरामांना तेजस्वी रघुवंशाशी जोडते. रामायण परंपरेद्वारे जतन केलेली त्यांची कथा सत्य, कर्तव्य, त्याग, निष्ठा, करुणा आणि भक्तीबद्दल महत्त्वाचे धडे देते.

श्री रघुवर आरतीचे महत्त्व या आध्यात्मिक स्मरणात दडलेले आहे. जेव्हा भक्त आरती गातात, तेव्हा ते केवळ भगवान रामांचे दिव्य रूपच नाही, तर त्यांच्या आयुष्यातून व्यक्त होणाऱ्या गुणांचेही स्मरण करतात.

आई-वडिलांबद्दलची श्रीरामांची आज्ञाधारक वृत्ती, धर्माप्रती असलेली त्यांची बांधिलकी, वडीलधाऱ्यांबद्दलचा आदर, माता सीता आणि लक्ष्मणजींशी असलेले त्यांचे नाते, आणि हनुमानजींशी असलेली त्यांची मैत्री हे भक्ती आणि सदाचारी जीवनाची शक्तिशाली उदाहरणे आहेत.

आरतीचा दिवा दैवी प्रकाशाचे प्रतिनिधित्व करतो. जेव्हा भगवान रामांसमोर दिवा अर्पण केला जातो, तेव्हा भक्त आपल्या आयुष्यातील अज्ञान, भीती, गोंधळ आणि नकारात्मकता दूर होण्यासाठी प्रार्थना करू शकतात.

अनेक भक्तांसाठी, श्रीरामांचे नामस्मरण ही स्वतःच एक शक्तिशाली भक्तीपर साधना आहे. त्यामुळे आरती, राम नाम स्मरण, राम कथा आणि भजन हे दैनंदिन आध्यात्मिक दिनचर्येचा अर्थपूर्ण भाग बनू शकतात.

श्री रघुवर आरतीचे फायदे

भक्त परंपरेने श्रीराम उपासनेला अनेक आध्यात्मिक फायद्यांशी जोडतात. या समजुती भक्तीपर श्रद्धेचा भाग आहेत आणि त्या भौतिक, वैद्यकीय किंवा अलौकिक निकालांची खात्री म्हणून समजू नयेत.

• भक्ती दृढ होते: नियमित आरती श्रीरामांचे प्रेमळ स्मरण करण्यास प्रोत्साहन देते.
• अंतर्गत शांतता वाढते: भक्तीपर प्रार्थना आत्मचिंतन आणि आत्मसमर्पणासाठी एक शांत संधी प्रदान करते.
• सत्यवचनाला प्रोत्साहन: श्रीरामांचे स्मरण भक्तांना प्रामाणिकपणा आणि सदाचरणाचे मूल्य जपण्यास प्रेरित करते.
• नम्रता विकसित होते: भगवान रामांचे चरित्र भक्तांना आठवण करून देते की खऱ्या मोठेपणासोबत नम्रता असणे आवश्यक आहे.
• आध्यात्मिक शिस्त लागते: एक नियमित आरती दिनचर्या दैनंदिन पूजा विधी सातत्यपूर्ण करण्यास मदत करू शकते.
• धैर्याची प्रेरणा मिळते: श्रीरामांचे आयुष्य भक्तांना आव्हानांना संयम आणि निर्धाराने सामोरे जाण्यास शिकवते.
• करुणा वाढते: राम भक्ती कुटुंब, समाज, प्राणी आणि इतर सजीवांबद्दल दयाळूपणा दर्शवण्यास प्रेरित करू शकते.
• श्रद्धा दृढ होते: भगवान रामांचे स्मरण केल्याने कठीण काळात भक्तांना आध्यात्मिकदृष्ट्या केंद्रित राहण्यास मदत होते.
• राम भक्ती अधिक सखोल होते: श्रीरामांचे पुन्हा पुन्हा स्मरण केल्याने त्यांच्याशी असलेले भक्तीचे नाते अधिक दृढ होऊ शकते.

आरतीची सर्वोत्तम वेळ

श्री रघुवर आरतीसाठी सर्वोत्तम वेळ तुमच्या वैयक्तिक दिनचर्येवर आणि कौटुंबिक परंपरेवर अवलंबून असते. सकाळ आणि संध्याकाळ या दोन्ही वेळा भक्तीपर उपासनेसाठी योग्य आहेत.

• सकाळ: सकाळची आरती भक्तांना दिवसाची सुरुवात श्रीरामांच्या स्मरणाने करण्यास परवानगी देते.
• संध्याकाळ: संध्याकाळची आरती कुटुंबातील सदस्यांना एकत्र येऊन प्रार्थना करण्याची एक शांत संधी प्रदान करते.
• रामनवमी: भगवान रामांच्या विशेष उपासनेसाठी हा सर्वात महत्त्वाचा प्रसंग आहे.
• विजयादशमी: भक्त रावणावर श्रीरामांचा विजय आणि अधर्मावर धर्माचा विजय यांचे स्मरण करतात.
• दिवाळी: भक्त श्रीराम, माता सीता आणि लक्ष्मणजींचे अयोध्येत आगमन झाल्याचे स्मरण करतात.
• हनुमान जयंती: भक्त श्रीराम आणि त्यांचे परम भक्त हनुमानजी यांच्यातील खोल नात्याचे स्मरण करू शकतात.
• विशेष कौटुंबिक प्रसंग: घरगुती पूजा, धार्मिक विधी आणि भक्तीपर संमेलनांच्या वेळी आरतीचा समावेश केला जाऊ शकतो.

भक्तांना सणाची वाट पाहण्याची गरज नाही. मनापासून केलेली साधी दैनंदिन आरती ही एक अर्थपूर्ण आध्यात्मिक साधना बनू शकते.

पूजा विधी

श्री रघुवर आरती करण्याची पद्धत सोपी आणि आदराची असू शकते. कुटुंबाच्या, प्रादेशिक आणि आध्यात्मिक परंपरेनुसार अचूक पद्धत भिन्न असू शकते.

• पूजा क्षेत्र स्वच्छ करा आणि वातावरण शांत ठेवा.
• पूजेपूर्वी अंघोळ करा किंवा हात, पाय आणि चेहरा स्वच्छ धुवा.
• वेदीवर भगवान श्रीरामांची स्वच्छ प्रतिमा किंवा मूर्ती ठेवा.
• भक्त माता सीता, लक्ष्मणजी आणि हनुमानजींच्या प्रतिमा देखील ठेवू शकतात.
• सुरुवात करण्यापूर्वी पूजेचे सर्व आवश्यक साहित्य जवळ ठेवा.
• तूप किंवा तेलाचा दिवा लावा.
• तुमच्या कुटुंबात परंपरेने वापरले जात असेल, तर धूप लावा.
• भगवान रामांना ताजी फुले किंवा हार अर्पण करा.
• तुमच्या कौटुंबिक परंपरेनुसार योग्य भोग अर्पण करा.
• श्री राम नाम किंवा योग्य राम मंत्राचा जप करा.
• भक्तीभावाने श्री रघुवर आरती गा किंवा म्हणा.
• तुमच्या परंपरेनुसार प्रज्वलित दिव्याने आरती करा.
• शांतता, बुद्धी, धैर्य आणि आध्यात्मिक प्रगतीसाठी मनापासून प्रार्थना करा.
• भगवान श्रीरामांसमोर आदराने नतमस्तक व्हा.
• तुमच्या परंपरेनुसार प्रसाद म्हणून भोग अर्पण करा आणि वाटा.

जर तुम्ही एखाद्या विशिष्ट संप्रदायाचे पालन करत असाल किंवा एखाद्या आध्यात्मिक गुरूंकडून मार्गदर्शन घेतले असेल, तर त्या स्थापित पूजा पद्धतीला प्राधान्य द्या.

पूजा साहित्य

भगवान रघुवरांशी संबंधित मंत्र

भक्त श्री रघुवर आरतीपूर्वी किंवा नंतर राम मंत्रांचा जप करू शकतात. मंत्राचा उच्चार श्रद्धेने आणि भक्ताने पाळलेल्या आध्यात्मिक परंपरेनुसार केला जावा.

श्री राम मंत्र

श्री राम जय राम जय जय राम

हे प्रिय राम नाम भक्तीपर साधनेत मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते आणि ध्यान, प्रार्थना किंवा आरतीच्या वेळी पुन्हा पुन्हा म्हटले जाऊ शकते.

राम गायत्री मंत्र

ॐ दशरथाय विद्महे सीतावल्लभाय धीमहि तन्नो राम: प्रचोदयात्

हा पारंपारिक भक्तीपर मंत्र भगवान रामांना उद्देशून आहे आणि दैवी मार्गदर्शन आणि प्रेरणेसाठी भक्ताची प्रार्थना व्यक्त करतो.

राम नाम स्मरण

भक्त प्रेमपूर्वक रघुवर, रघुनाथ, राघव, रामचंद्र, रघुपती, दशरथी, सीता राम आणि श्री राम यांसारख्या नावांचा जप करू शकतात.

भगवान श्रीरामांशी संबंधित सण

रामनवमी

रामनवमी भगवान श्रीरामांचा जन्मोत्सव साजरा करते. भक्त विशेष पूजा करतात, राम नामाचा जप करतात, राम कथा ऐकतात, भजन गातात आणि मंदिरात जातात. श्रीरामांना समर्पित हा सर्वात महत्त्वाचा सण आहे.

विजयादशमी

विजयादशमी, जिला दसरा असेही म्हणतात, रावणावर श्रीरामांच्या विजयाशी संबंधित आहे. हा सण अधर्मावर धर्माचा आणि अहंकारावर सदाचाराचा विजय दर्शवतो.

दिवाळी

दिवाळी पारंपारिकपणे वनवास संपवून श्रीराम, माता सीता आणि लक्ष्मणजींच्या अयोध्येत परतण्याशी संबंधित आहे. दिवे लावणे हे अंधारावर प्रकाशाच्या विजयाचे प्रतीक आहे.

विवाह पंचमी

विवाह पंचमी श्रीराम आणि माता सीतेच्या दैवी विवाह सोहळ्याचे स्मरण करते. अनेक परंपरांमध्ये भक्त प्रार्थना, भक्तीगीते आणि मंदिर उत्सवाद्वारे हा प्रसंग साजरा करतात.

हनुमान जयंती

हनुमान जयंती श्रीरामांचे महान भक्त भगवान हनुमानांना समर्पित आहे. हा सण राम भक्तीशी खोलवर जोडलेला आहे कारण हनुमान निःस्वार्थ सेवा, निष्ठा, धैर्य आणि संपूर्ण भक्तीचे प्रतीक आहेत.

चैत्र नवरात्री

रामनवमी चैत्र नवरात्रीमध्ये येते. अनेक भक्त या पवित्र काळात प्रार्थना आणि आध्यात्मिक साधना करतात आणि नवमीला श्रीरामांचा जन्मोत्सव साजरा करतात.

काय करावे

• राम दरबारची वेदी स्वच्छ आणि शांत ठेवा.
• श्री रघुवर आरती मनापासून आणि भक्तीभावाने करा.
• श्री राम नामाचा नियमित जप करा.
• तुमच्या परंपरेनुसार रामायण वाचा किंवा ऐका.
• तुमच्या दैनंदिन जीवनात सत्याचे पालन करा.
• पालक, वडीलधारी मंडळी, कुटुंबातील सदस्य आणि इतर लोकांचा आदर करा.
• संयम, नम्रता, करुणा आणि आत्मसंयम यांचा सराव करा.
• माता सीता, लक्ष्मणजी आणि हनुमानजींचे भक्तीभावाने स्मरण करा.
• शक्य असेल तेव्हा राम भजन, राम कथा आणि भक्तीपर संमेलनात सहभागी व्हा.
• शक्य असेल तेव्हा सेवा करा आणि गरजूंना मदत करा.
• श्रीरामांची मूल्ये दैनंदिन व्यवहारात आणण्याचा प्रयत्न करा.

काय टाळावे

• राम उपासनेला केवळ भौतिक फायद्यांचा मार्ग समजू नका.
• अलौकिक किंवा भौतिक निकालांबाबत खात्री देणारे दावे करू नका.
• आरती बेजबाबदारपणे किंवा अनादराने करू नका.
• भोग किंवा प्रसाद वाया घालवू नका.
• मंदिरात पूजा करताना इतर भक्तांना त्रास देऊ नका.
• दुसऱ्या व्यक्तीची धार्मिक परंपरा किंवा भक्तीपर पद्धतीचा अनादर करू नका.
• धार्मिक भक्तीला राग, गर्व किंवा द्वेषाचे कारण बनू देऊ नका.
• हानिकारक किंवा अनादरजनक वागणुकीचे समर्थन करण्यासाठी भगवान रामांच्या नावाचा वापर करू नका.
• हे विसरू नका की खरी राम भक्ती सत्य, करुणा, शिस्त आणि धर्माद्वारे प्रतिबिंबित झाली पाहिजे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

१. श्री रघुवर आरती म्हणजे काय?

श्री रघुवर आरती ही भगवान श्रीरामांना समर्पित एक भक्तीपर प्रार्थना आहे, ज्यांना रघुवर, रघुनाथ, राघव आणि रामचंद्र अशा नावांनी प्रेमपूर्वक आठवले जाते.

२. भगवान रामांना रघुवर का म्हणतात?

भगवान राम पारंपारिकपणे रघुवंशालयाशी संबंधित आहेत, आणि रघुवर हे एक पूजनीय नाव आहे जे त्यांना रघु कुळातील श्रेष्ठ आणि थोर पुरुष म्हणून आदर व्यक्त करते.

३. श्री रघुवर आरतीचे फायदे काय आहेत?

भक्त परंपरेने राम आरतीला भक्ती, आंतरिक शांतता, आध्यात्मिक शिस्त, धैर्य, नम्रता, कृतज्ञता आणि श्रीरामांच्या प्रेमळ स्मरणाशी जोडतात.

४. श्री रघुवर आरतीसाठी सर्वोत्तम वेळ कोणती?

घरगुती पूजेसाठी सकाळ आणि संध्याकाळ या दोन्ही वेळा योग्य आहेत. रामनवमी, विजयादशमी, दिवाळी आणि इतर राम-संबंधित प्रसंगी विशेष आरती देखील केली जाऊ शकते.

५. मी घरी श्री रघुवर आरती करू शकतो का?

हो, नक्कीच. श्रीरामांची प्रतिमा किंवा मूर्ती, दिवा, फुले, योग्य भोग आणि मनापासून केलेली भक्ती यांच्या मदतीने घरी साधी आरती करता येते.

६. श्री रघुवर आरती करताना कोणता मंत्र जपावा?

भक्त श्री राम जय राम जय जय राम, सीता राम, किंवा त्यांच्या आध्यात्मिक प्रथेनुसार इतर कोणताही पारंपारिक राम मंत्र जपू शकतात.

७. 'रघुवर' नावाचा अर्थ काय?

रघुवर हे भगवान श्रीरामांशी संबंधित एक पूजनीय नाव असून ते त्यांना रघु कुळातील श्रेष्ठ आणि थोर पुरुष म्हणून आदरांजली अर्पण करते.

८. श्रीराम उपासनेसाठी उपवास करणे आवश्यक आहे का?

प्रत्येक भक्तासाठी उपवासाची कोणतीही अनिवार्य अट नाही. उपवासाच्या प्रथा कुटुंब, प्रदेश आणि धार्मिक परंपरेनुसार भिन्न असतात.

९. श्रीराम आणि हनुमानजी यांच्यातील नाते काय आहे?

हनुमानजी श्रीरामांचे सर्वात मोठे भक्त म्हणून पूजले जातात. त्यांचे नाते निःस्वार्थ भक्ती, सेवा, निष्ठा, धैर्य आणि देवाप्रती संपूर्ण आत्मसमर्पणाचे प्रतीक आहे.

१०. मी श्री रघुवर आरती अधिक अर्थपूर्ण कशी करू शकतो?

आरती मनापासून करा, श्रीरामांच्या महान गुणांचे स्मरण करा, सत्य आणि करुणेचे पालन करा, आपली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडा आणि रोजच्या जीवनात धर्माच्या तत्त्वांचे अनुसरण करण्याचा प्रयत्न करा.

संबंधित भक्तीपर साधने

श्री रघुवर आरती मध्ये रस असलेले भक्त भगवान राम, माता सीता, हनुमानजी, अयोध्या आणि राम भक्तीशी संबंधित इतर भक्तीपर साधनांचाही शोध घेऊ शकतात.

• चालीसा: दैनंदिन भक्तिपूर्ण पठनासाठी श्री राम आणि हनुमान चालीसा जाणून घ्या.
• मंत्र: श्री राम मंत्र आणि सीता राम नाम जप वाचा.
• भजन: राम भजन, रघुवर भजन आणि सीता राम भक्तीगीते जाणून घ्या.
• स्तोत्रम्: श्री राम स्तोत्रे आणि पारंपारिक प्रार्थना वाचा.
• अष्टकम्: राम अष्टक आणि इतर भक्तिमय रचना जाणून घ्या.
• १०८ नावे: श्री राम अष्टोत्तर शतनामावलीद्वारे भगवान रामांची पवित्र नावे शिका.
• हनुमान जी आरती: श्री रामांच्या महान भक्ताला समर्पित भक्तीपर उपासना जाणून घ्या.
• सीता माता आरती: माता सीतेला समर्पित भक्तीपर उपासनेबद्दल वाचा.
• राम नवमी मार्गदर्शक: राम नवमीचे महत्त्व आणि त्याशी संबंधित परंपरांबद्दल जाणून घ्या.
• अयोध्या मंदिर मार्गदर्शक: श्री रामांशी संबंधित महत्त्वाची पवित्र स्थळे जाणून घ्या.

हे स्रोत नैसर्गिक अंतर्गत दुव्यांद्वारे जोडले जाऊ शकतात, जेणेकरून वाचक आरती, मंत्र, भजन, स्तोत्रे, उत्सव, मंदिरे आणि भगवान रामांचा आध्यात्मिक वारसा यांचा शोध घेणे सुरू ठेवू शकतील.

शिफारस केलेली आध्यात्मिक उत्पादने

आध्यात्मिक उत्पादने आदराने वापरल्यास दैनंदिन भक्तीचा मार्ग अधिक सुलभ करू शकतात. ही उत्पादने ऐच्छिक आहेत आणि त्यांनी भक्ती, चांगले वर्तन किंवा वैयक्तिक प्रयत्नांची जागा घेण्याऐवजी भक्तीला पूरक ठरले पाहिजे.

• रुद्राक्ष: ध्यान, प्रार्थना आणि आध्यात्मिक अभ्यासासाठी पारंपारिकपणे आदरणीय.
• श्री राम यंत्र: काही भक्ती परंपरांमध्ये वापरले जाणारे पवित्र भूमितीय स्वरूप.
• पूजा साहित्य किट: पूजेचे मूलभूत साहित्य व्यवस्थित ठेवण्यासाठी उपयुक्त.
• जप माळ: राम नाम आणि मंत्रांच्या जपासाठी पारंपारिकपणे वापरली जाते.
• अगरबत्ती: शांत भक्तिमय वातावरण निर्माण करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाते.
• कापूर: आरती आणि हिंदू पूजा विधींमध्ये पारंपारिकपणे वापरला जातो.
• रत्न: काही रत्ने ज्योतिष शास्त्राशी संबंधित आहेत आणि ती योग्य पारंपारिक मार्गदर्शनासह निवडली पाहिजेत.

भगवान रघुवरांच्या पूजेसाठी भक्तांना महागड्या उत्पादनांची गरज नाही. स्वच्छ देवघर, एक साधा दिवा, मनापासून केलेली प्रार्थना आणि प्रभूच्या नामाचे स्मरण हेच भक्तीपूजेचे केंद्र आहे.

निष्कर्ष

श्री रघुवर आरती ही भगवान श्री राम, आदरणीय रघुवर आणि मर्यादा पुरुषोत्तम यांच्याप्रती असलेल्या भक्तीची हृदयस्पर्शी अभिव्यक्ती आहे. या पवित्र प्रार्थनेद्वारे, भक्त त्यांचे सत्य, धर्मपरायणता, धैर्य, करुणा, नम्रता आणि धर्माप्रती असलेली अटळ निष्ठा या गुणांचे स्मरण करतात.

श्री रघुवर आरतीचा सखोल अर्थ हा केवळ दिवा ओवाळण्याच्या विधीपेक्षा मोठा आहे. ही चिंता सोडून देण्यासाठी, कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी, देवाचे स्मरण करण्यासाठी आणि धर्मपरायण व अर्थपूर्ण जीवन जगण्यासाठी शक्ती मिळवण्याची एक संधी आहे.

श्री रामांचे जीवन शिकवते की कठीण प्रसंगांना संयमाने आणि धैर्याने सामोरे जाऊ शकते. त्यांचे आई-वडील, माता सीता, लक्ष्मण जी, हनुमान जी आणि अयोध्येतील प्रजेसोबतचे त्यांचे नाते भक्तांना प्रेम, निष्ठा, जबाबदारी आणि निस्वार्थ सेवेचे मूल्य जपण्यास प्रेरित करते.

आरती दररोज सकाळी असो, सायंकाळच्या कौटुंबिक पूजेत असो, राम नवमीच्या दिवशी असो किंवा इतर कोणत्याही पवित्र प्रसंगी, यासाठी भव्य तयारीची गरज नसते. एक साधा दिवा, मनापासून केलेली प्रार्थना आणि समर्पित हृदय पूजेला अत्यंत अर्थपूर्ण बनवू शकते.

श्री रघुवर प्रत्येक भक्ताला शांती, ज्ञान, धैर्य, नम्रता, करुणा आणि आध्यात्मिक शक्ती देवोत. त्यांचे पवित्र नाम आपल्याला सत्याच्या मार्गावर मार्गदर्शन करो आणि आपली कर्तव्ये प्रामाणिकपणे पार पाडण्यास मदत करो.

रघुवरांचे नाव आपल्या हृदयात राहो आणि आपल्या घरांमध्ये धर्माचा प्रकाश आणो. प्रत्येक श्री रघुवर आरती आपली भक्ती अधिक दृढ करो आणि आपल्याला सत्य, करुणा, शिस्त आणि श्रद्धेने जगण्यास प्रेरित करो. जय श्री राम! जय सीता राम!